การประเมินอากรของกรมศุลกากร

• มาตรา 2 แห่ง พรบ. ศุลกากร พ.ศ. 2469 แก้ไขเพิ่มเติมตามมาตรา 3 แห่ง พรบ. ศุลกากร (ฉบับที่ 9) พ.ศ. 2482 ได้บัญญัติไว้ว่า คำว่า "ราคาอันแท้จริงในท้องตลาด" หรือ "ราคา" แห่งของอย่างใดนั้น หมายความว่า ราคาขายส่งเงินสด(ในส่วนของขาเข้าไม่รวมค่าอากร) ซึ่งจะพึงขายของประเภทและชนิดเดียวกันได้โดยไม่ขาดทุน ณ เวลาและที่ที่นำของเข้าหรือส่งออกแล้วแต่กรณี โดยไม่มีการหักทอนหรือลดหย่อนราคาแต่อย่างใด
  
• กรมศุลกากรใช้ราคาคำนวณเป็นเกณฑ์ในการเรียกเก็บอากรจากผู้นำเข้า โดยใช้หลักเกณฑ์ตามนิยามราคา บรัสเซลส์ (Brussels Definition of Value 'BDV') คือการจัดเก็บอากรจากสินค้านำเข้าชนิดเดียวกันในจำนวนเงินที่เท่ากัน เพื่อความเป็นธรรมในด้านการชำระภาษีของผู้นำเข้า
  • ดังนั้นหากสินค้าที่นำเข้ามีราคาต่ำกว่าราคาของผู้นำเข้ารายอื่นที่เคยนำเข้า หรือมีราคาต่ำกว่าราคากลางที่กรมศุลกากรกำหนดขึ้น กรมศุลกากรจะถือว่าราคาสินค้าที่สำแดงนั้นไม่ใช่ราคาอันแท้จริงและสามารถจะประเมินอากรเพิ่มได้ โดยการใช้ราคานำเข้าสูงสุดมาเป็นตัวคำนวณเปรียบเทียบ
    นิยามราคาของบรัสเซลส์
    นิยามราคาของบรัสเซลส์ (Brussels Definition of Value: BVD) คืออะไร
    
  • หลักการพื้นฐาน"นิยามราคาบรัสเซลส์" คือ "ราคาปกติ" (Normal Value) ซึ่งหมายความถึง ราคาที่ของนั้นควรจะขายได้ในเงื่อนไขที่กำหนดไว้ ดังนั้นจะเห็นได้ว่า "นิยามราคาบรัสเซลส์" เป็นหลักการที่สมมุติขึ้นมา ไม่ได้ตั้งอยู่บนพื้นฐานราคาซื้อขายที่แท้จริงแต่อย่างใด
    
  • ในปลายทศวรรษ 1970 ระบบราคา BDV เริ่มเสื่อมความนิยม เนื่องจากประเทศต่างๆ เห็นว่า เป็นวิธีการไม่แน่นอน ขาดความโปร่งใส และไม่สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมในทางการค้าระหว่างประเทศในเวลานั้น ระบบราคาแกตต์ จึงได้รับการพัฒนาขึ้นเพื่อตอบสนองความพยายามของนานาชาติ ที่มีความต้องการระบบการประเมินราคาศุลกากรที่มีความยุติธรรมที่เป็นรูปแบบเดียวกันและมีความเป็นกลาง รวมทั้งเป็นวิธีการที่แน่นอนชัดเจน ซึ่งจะทำให้คาดหมายหรือกำหนดราคาศุลกากรได้แม่นยำมากขึ้น
    

   

การประเมินอากรตามระบบราคาแกตต์
คือการประเมินอากรในระบบใหม่ ที่ประเทศต่างๆ ในองค์กรการค้าโลก ได้ตกลงร่วมกันในอันที่จะปฏิบัติเป็นบรรทัดฐานเดียวกันทั่วโลก

ระบบราคาแกตต์คืออะไร

ระบบราคาแกตต์คือ การตีราคาของที่นำเข้ามาจากต่างประเทศโดยยึดถือราคาตามที่ผู้สั่งซื้อในประเทศได้จ่ายเงินไปจริงให้กับผู้ขายหรือผู้ผลิตในต่างประเทศ เป็นวิธีการกำหนดขึ้นมาจาก "ความตกลงว่าด้วยภาษีศุลกากรและการค้า" (General Agreement on Tariffs and Trade) หรือใช้คำย่อว่า GATT หรือ แกตต์ดำเนินวิธีการตีราคาหรือ ประเมินราคา หรือการกำหนดราคาศุลกากร ตามวิธีใหม่จึงเรียกว่า "ระบบราคาแกตต์"

ระบบราคาแกตต์มีความสำคัญอย่างไร

ความสำคัญในการกำหนดราคาศุลกากรตามวิธีใหม่นี้ ทำให้ผู้สั่งของ หรือผู้นำเข้าของ สามารถกำหนดต้นทุนราคาของ ค่าภาษีอากรที่ต้องชำระได้ชัดเจน แม่นยำมากยิ่งขึ้น โดยไม่ต้องกังวลว่าสินค้าของตนจะถูกศุลกากรประเมินราคาเพิ่มขึ้นอีกหรือไม่ ตามฐานราคาใดหรือ ตามราคานำเข้าสูงสุดของผู้นำของเข้ารายอื่นๆ หรือไม่ อีกต่อไป ในทำนองที่คล้ายกัน ผู้ส่งสินค้าออกของไทย ก็จะได้รับประโยชน์จากการที่กรมศุลกากรได้นำระบบราคาแกตต์มาใช้ด้วยกล่าวคือ ถ้าหากสินค้าไทยที่ส่งออกไปขายต่างประเทศถูกศุลกากรของต่างประเทศประเมินราคาสินค้าเพิ่มขึ้นอย่างไม่มีเหตุผลหรือกำหนดขึ้นตามอำเภอใจ ผู้ส่งออกของไทยก็สามารถร้องเรียนต่อหน่วยงานรัฐได้ว่าศุลกากรต่างประเทศไม่ได้ปฏิบัติตาม "ความตกลงระบบราคาแกตต์" ซึ่งจะเป็นผลให้มีการตรวจนับ พิจารณา และเจรจากัน เพื่อระงับข้อขัดแย้งเหล่านั้นให้หมดไป

ประวัติความเป็นมาของระบบราคาแกตต์

• การเจรจาการค้าพหุภาคีรอบโตเกียว ภายใต้กรอบของความตกลงทั่วไปว่าด้วยภาษีศุลกากรและการค้า ในช่วงระหว่างปี ค.ศ.1973-1979 วัตถุประสงค์ของการเจรจาครั้งนั้น คือ การบรรลุเป้าหมายการขยายตัวและการเพิ่มขึ้นของการค้าเสรี โดยใช้มาตรการต่างๆ ซึ่งรวมถึงการค่อยๆ กำจัดมาตรการทางการค้าออกไป หนึ่งในจำนวนบรรดาหลายๆ มาตรการที่ได้รับการเห็นพ้องต้องกัน คือการยอมรับระบบการประเมินราคาเพื่อการศุลกากรระหว่างประเทศขึ้นมา เพื่อใช้แทนที่ระบบการประเมินราคา แบบเดิมที่มีอยู่ในเวลานั้นซึ่งได้แก่ระบบ "นิยามราคาของบรัสเซลส์" (Brussels Definition of Value: BDV)
  
• ผลการเจรจา คือ การยอมรับ "ความตกลงในการนำมาตรา VII ของความตกลงทั่วไปว่าด้วยภาษีศุลกากรและการค้ามาถือปฏิบัติ" (Agreement on the Implementation of Article VII of the General Agreement on Tariffs and Trade) ซึ่งตั้งอยู่บนพื้นฐานของ "ราคาที่ได้ชำระจริงหรือราคาที่จะต้องชำระ" สำหรับของนำเข้าหรือเรียกว่า "ราคาซื้อขาย" (Transaction Value)
  
• ความตกลงฯ นี้ มีจุดประสงค์เพื่อให้มีวิธีการประเมินราคาที่ยุติธรรมเป็นรูปแบบเดียวกันและมีความเป็นกลาง เป็นระบบที่สอดคล้องกับความเป็นจริงในทางการค้า และปฏิเสธการใช้วิธีการประเมินราคาที่ตั้งขึ้นเองตามอำเภอใจ หรือสมมุติขึ้นมา นอกจากนั้นความตกลงฯ ยังเน้นอีกด้วยว่าการประเมินราคา เพื่อวัตถุประสงค์ทางศุลกากรนั้น ควรตั้งอยู่บนพื้นฐานของ"ราคาซื้อขาย" ให้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้
  
• ความตกลงฯ นี้มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม ค.ศ. 1981 เป็นต้นมา ในขณะนั้น มีสมาชิกเพียง 18 ประเทศเท่านั้นที่นำความตกลงนี้ไปใช้ สำหรับประเทศไทยนั้น ถึงแม้ว่าจะได้เข้าเป็นภาคีคู่สัญญาของความตกลงว่าด้วยภาษีศุลกากรและการค้า เมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายน ค.ศ. 1982 แล้วก็ตาม แต่ประเทศไทยรวมทั้งประเทศกำลังพัฒนาอีกหลายประเทศก็ยังสงวนท่าทีต่อการภาคยานุวัติเข้าเป็นสมาชิกของความตกลงฯ เนื่องจากสาเหตุหลายๆ ประการเป็นความเกรงกลัวต่อการสูญเสียรายได้รัฐ ความไม่ชัดเจนเรื่องภาระพิสูจน์ การไม่รวมค่านายหน้าจัดซื้อเป็นส่วนหนึ่งของราคา และข้อยกเว้นจากนิยามของคู่ค้าที่มีความสัมพันธ์กันของตัวแทนแต่เพียงผู้เดียว ผู้แทนจำหน่ายแต่ผู้เดียว หรือผู้รับสัมปทานแต่ผู้เดียวเป็นต้น
  
• การเจรจาการค้าพหุภาคีรอบอุรุกวัย (Uruguay Round) ซึ่งยืดเยื้อมายาวนานมากตั้งแต่ ค.ศ. 1968-ค.ศ. 1994 เป็นผลให้ความพยายามชะลอการภาคยานุวัติของประเทศต่างๆ รวมทั้งประเทศกำลังพัฒนาทั้งหลายต้องยุติลง เมื่อประเทศเหล่านั้นรวมทั้งประเทศไทย ได้ลงนามยอมรับ "ความตกลงมาร์ราเกซ จัดตั้งองค์กรการค้าโลก (Marrakesh Agreement Establishing the World Trade Organization: WTO) เมื่อวันที่ 15 เมษายน ค.ศ. 1994 ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม ค.ศ. 1995 เป็นต้นมา ด้วยเหตุที่ว่า ความตกลงมาร์ราเกซ ได้กำหนดให้ความตกลงต่างๆ รวมทั้ง "ความตกลงว่าด้วยการนำมาตรา VII ของแกตต์1994 มาถือปฏิบัติ" เป็นส่วนหนึ่งความตกลงมาร์ราเกซฯ ด้วย นั่นคือสมาชิก WTO จะต้องนำระบบราคาแกตต์ ไปใช้อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้อีกแล้ว อย่างไรก็ตาม ความตกลงราคาแกตต์นี้ได้ให้การปฏิบัติพิเศษสำหรับประเทศกำลังพัฒนาหลายประการ ซึ่งรวมทั้งการชะลอการนำความตกลงนี้ไปใช้เป็นเวลา 5 ปี
  
• ในวันที่ 3 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1999 สมาชิกองค์การการค้าโลกมีจำนวน 134 ประเทศ
  
• ในวันที่ 1 มกราคม ค.ศ. 2000 จะมีสมาชิกกว่า 100 ประเทศ รวมทั้งประเทศไทยที่มีพันธะกรณีต้องนำ "ระบบราคาแกตต์" มาใช้ อันจะทำให้ระบบการประเมินราคาศุลกากรของประเทศต่างๆ เกือบทั่วโลกมีความชัดเจนแน่นอนและมีรูปแบบเดียวกันอย่างมั่นคงตลอดไป
  แกตต์มีวิธีการกำหนดราคาศุลกากรอย่างไร
  แกตต์มีวิธีการกำหนดราคาศุลกากรอยู่ 6 วิธี ได้แก่
  
• ราคาซื้อขายของที่นำเข้า
  
• ราคาซื้อขายของที่เหมือนกัน
  
• ราคาซื้อขายของที่คล้ายกัน
  
• ราคาหักทอน
  
• ราคาคำนวณ
  
• ราคาย้อนกลับ
  

 

ศุลกากรต้องใช้วิธีที่ 1 ก่อน หากใช้แล้ว ยังไม่สามารถกำหนดราคาศุลกากรได้ จึงค่อยใช้วิธีที่ 2,3 ต่อไปเรียงตามลำดับจนถึงวิธีที่ 6

A. วิธีที่ 1 ราคาซื้อขายของที่นำเข้า

คือ จำนวนเงินทั้งหมดตามความเป็นจริงที่ผู้ซื้อสินค้าได้จ่ายให้กับผู้ขายหรือผู้ผลิตในต่างประเทศ เพื่อเป็นการแลกเปลี่ยนกับสินค้าที่สั่งเข้ามา ทั้งนี้ให้รวมถึงค่าใช้จ่าย ค่าธรรมเนียม หรือต้นทุนต่างๆ ที่ผู้ซื้อสินค้าหรือผู้นำของเข้าเป็นผู้รับภาระ เช่น ค่านายหน้าจากการขาย ค่าภาชนะบรรจุ รวมทั้งค่าวัสดุ ชิ้นส่วน ส่วนประกอบ เครื่องมือ แม่พิมพ์ แบบพิมพ์ ของใช้สิ้นเปลือง และแบบแปลน ภาพร่าง ที่ผู้ซื้อสินค้าจัดหาไปให้ผู้ขายหรือผู้ผลิตโดยไม่คิดราคาหรือลดราคาให้ นอกจากนี้ยังให้รวมค่าสิทธิ ค่าธรรมเนียม ใบอนุญาตต่างๆ ที่ผู้ซื้อสินค้า จ่ายให้ผู้ขายหรือจ่ายให้กับบุคคลที่สามด้วย แต่ถ้าหากว่าผู้ซื้อสินค้าไม่มีการจ่ายเงิน สำหรับค่าใช้จ่าย หรือต้นทุนต่างๆ ดังกล่าวข้างต้น ก็แปลว่า ไม่มีการปรับราคา นั่นคือใช้ราคาตามที่จ่ายจริงเป็นราคาศุลกากร อย่างไรก็ตามการรับราคาซื้อขายนั้นต้องคำนึงด้วยว่าราคาซื้อขายนั้นต้องไม่มีเงื่อนไข หรือข้อจำกัดในการใช้ของ หรือมีความสัมพันธ์กัน ถ้าหากการนำเข้าของผู้ซื้อสินค้ารายการใด ไม่มีเงื่อนไขหรือข้อจำกัดดังกล่าวข้างต้นแล้ว ราคาที่ได้ชำระจริงหรือราคาที่จะต้องชำระนั้น ก็ยอมรับเป็นราคาศุลกากร ตามวิธีที่ 1 นี้ได้

B. วิธีที่ 2 ราคาซื้อขายของที่เหมือนกัน

ถ้าหากว่า วิธีที่ 1 ใช้ไม่ได้เนื่องจาก เป็นของให้เปล่าไม่มีการซื้อขายเกิดขึ้นจริง หรือเป็นของที่ยืมเข้ามาใช้ชั่วคราว หรือ เช่า เช่าซื้อมาเป็นต้น การกำหนดราคาศุลกากรจึงต้องไปตรวจสอบดูว่า เคยมีของที่เหมือนกันนำเข้ามาหรือไม่ และของนั้นศุลกากรเคยพอใจราคา หรือเคยรับราคาไว้เป็นเท่าใด ถ้าพบว่าเคยมีราคาซื้อขายของที่เหมือนกัน ที่ศุลกากรเคยยอมรับแล้ว ก็ให้ใช้ราคาซื้อขายของที่เหมือนกันนั้น เป็นราคาศุลกากร

C. วิธีที่ 3 ราคาซื้อขายของที่คล้ายกัน

วิธีนี้คล้ายกับวิธีที่ 2 กล่าวคือ ถ้าหากว่าไม่เคยมีการนำเข้าของที่เหมือนกันมาก่อนเลย ก็ต้องนำวิธีที่ 3 มาใช้กล่าวคือ ให้ตรวจสอบว่าเคยมีของที่คล้ายกันนำเข้ามาหรือไม่ ถ้าหากว่ามีก็ให้ใช้ราคาซื้อขายของที่คล้ายกันที่ศุลกากรเคยยอมรับมาแล้ว มาใช้เป็นราคาศุลกากรสำหรับสินค้าที่สั่งเข้ามานี้

D. วิธีที่ 4 ราคาหักทอน
ถ้าหากว่า ไม่มีของที่เหมือนกัน ไม่มีของที่คล้ายกันที่เคยนำเข้ามาก่อน วิธีถัดไปคือ ให้ตรวจสอบว่า ของที่นำเข้ามานี้หรือของที่เหมือนกันหรือของที่คล้ายกัน ได้มีการขายต่อในประเทศไทยหรือไม่ ถ้าหากว่ามีการขายต่อก็ให้นำราคาที่ขายต่อนั้น มาหักทอนเอาค่านายหน้า หรือกำไรและค่าใช้จ่ายทั่วไปออกไป รวมทั้ง ค่าภาษีอากรที่จะต้องจ่าย หรือที่ได้จ่ายไปแล้ว และยังให้หักค่าขนส่ง ค่าประกันภัย ในประเทศไทย ได้อีกด้วย หลังจากที่หักค่าใช้จ่ายต่างๆ เหล่านี้ออกไปแล้ว ก็จะได้เป็น "ราคาหักทอน" เพื่อใช้เป็นฐานคำนวณค่าภาษีอากรต่อไป

E. วิธีที่ 5 ราคาคำนวณ

ถ้าหากว่าไม่มีราคาหักทอนอีก ผู้สั่งซื้อสินค้าต้องให้ผู้ผลิต หรือผู้ขายในต่างประเทศส่งข้อมูลต้นทุนการผลิตของสินค้าตัวนี้มาให้ โดยให้รวมเอาต้นทุน หรือมูลค่าของวัสดุ ส่วนประกอบ และการจัดทำบวกกับกำไรและค่าใช้จ่ายในการผลิตหรือขายของนั้น นอกจากนี้ให้บวกค่าประกันภัย และค่าขนส่งระหว่างประเทศด้วย เนื่องจากประเทศไทยใช้ฐานราคา C.I.F เป็นเกณฑ์คำนวณค่าภาษีอากร ราคาศุลกากรที่กำหนดโดยวิธีนี้ จึงเรียกว่า "ราคาคำนวณ"

F. วิธีที่ 6 ราคาย้อนกลับ

ถ้าหากว่าวิธีที่ 1-5 นำมาใช้แล้วก็ยังกำหนดราคาศุลกากรไม่ได้อีก วิธีสุดท้ายคือ ราคาย้อนกลับ ซึ่งเป็นวิธีที่ย้อนกลับไปหาว่า เคยมีราคาซื้อขายของที่นำเข้าตามวิธีที่ 1 รวมทั้งวิธีที่ 2, 3 ตามลำดับอีกด้วยว่ามีหรือไม่ ถ้าหากว่าเคยมีแต่มีข้อกำหนดหรือข้อจำกัดบางประการที่ทำให้ใช้วิธีที่ 1-5 ไม่ได้ ก็ให้ตีความอย่างยืดหยุ่น หรือตีความอย่างกว้างขวางและสมเหตุสมผลมากขึ้น เพื่อเปิดโอกาสให้ใช้ราคาศุลกากรตามวิธีที่ 1-5 ให้จงได้ ราคาศุลกากรที่กำหนดโดยวิธีนี้ จึงเรียกว่า"ราคาย้อนกลับ"
ระบบราคาแกตต์ประกาศใช้เมื่อใด

กรมศุลกากร ประกาศเริ่มใช้ระบบราคาแกตต์ ตามที่กล่าวมาข้างต้นตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2543 ซึ่งเป็นพันธกรณีที่ประเทศไทยมีความผูกพันธ์ตาม "ความตกลงมาร์ราเกซจัดตั้งองค์กรการค้าโลก" หรือ World Trade Organization หรือที่เรียกย่อๆ ว่า WTO นั่นเอง
ระบบราคาแกตต์ในประเทศไทยเริ่มใช้จริงตั้งแต่เมื่อใด

เนื่องจากกฎหมายศุลกากรฉบับใหม่ (พรบ.ศุลกากร พ.ศ.2543) เพิ่งประกาศในราชกิจจานุเบกษาในวันที่ 8 มีนาคม 2543 และกฎกระทรวงที่เกี่ยวกับการประเมินอากรตามระบบราคาแกตต์ ก็เพิ่งประกาศในราชกิจจานุเบกษาในวันที่ 10 มีนาคม 2543 ตลอดจนประกาศกรมศุลกากรและแบบฟอร์มต่างๆ ที่จะออกมาเพื่อใช้กับการประเมินอากรตามระบบราคาแกตต์ เพิ่งทยอยประกาศออกมาเป็นระยะในเดือน พฤษภาคม 2543 ซึ่งล่าช้ากว่ากำหนดการที่วางไว้เดิม ทำให้การระบบราคาแกตต์ต้องเลื่อนออกไปโดยปริยาย และได้เริ่มใช้ได้จริงในวันที่ 1 ก.ค.2543 เป็นต้

[Home] [Company Profile] [Message] [Pholosophy] [Service] [On_line] [Cargo Education] [Contact Us]